مقایسه بین نظامهای سیاسی پادشاهی سنتی، پادشاهی پارلمانی و جمهوری(Comparisons between the political systems of traditional monarchy, parliamentary monarchy and republic)

قسمت سوم : جمهوری

جُمهوری نوعی حکومت است که در آن مسئولین حکومتی موروثی انتخاب نشوند، ریاست کشور با رای مستقیم یا غیر مستقیم مردم برگزیده شده و دوران تصدی او محدود باشد. تاکید اصلی مفهوم جمهوری بر عدم وجود منسبی دائمی برای شخص اول مملکت است. جمهوری از نظر مفهوم واژه بیش‌تر درجاتی ازمردم سالاری  را نیز در بر دارد. اما، در عین حال، بسیاری از دیکتاتوری‌های غیر سلطنتی نیز ممکن است به این نام نامیده شوند و در این وجه، حکومت جمهوری تنها به معنای حکومت غیرسلطنتی است .

جمهوری‌های جدید را می‌توان به سه دسته بخش کرد:

• الف) جمهوری‌های دموکراتیک غربی که ریشه‌های تاریخیشان به انقلاب‌های قرن هجدهم و نوزدهم می‌رسد. در این کشورها جمهوری با آزادی حزب ها و مطبوعات و اجتماعات همراه است .
• ب) دولت‌هایی که رسما جمهوری نامیده می‌شوند اما در عمل رژیم‌های نظامی و پلیسی بر آنها حکومت می‌کنند.
• ج) جمهوری‌های دموکراتیک توده‌ای که در اروپا و آسیای شرقی فرمانروا هستند. عنوان رسمی حکومت در این کشورها دیکتاتوری پرولتاریا است. در این کشورها حکومت یک حزبی است و آزادی مطبوعات و اجتماعات در آن‌ها وجود ندارد.

جمهوریت الزاما مترادف با دمکراسی نیست چرا که جمهوریهای بسیاری در جهان موجودند که از بدترین گونه‌های دیکتاتوری هستند. در خاور میانه و غرب آسیا، جمهوریهای عراق، سوریه، پاکستان، آذربایجان و ترکمنستان به مراتب سیاهکارتر و استبدادی تر از پادشاهی‌های غیر پارلمانی اردن و کویت هستند. در شمال آفریقا، جمهوریهای تونس و لیبی بسیار تبهکارتر از پادشاهی مراکش بودند. جمهوریهای برمه و ویتنام در خاور دور در نقض حقوق بشر نامی‌هستند حال آنکه در همسایگی آنها، تایلندِ پادشاهی وضعیت بدی ندارد. در مقایسه جمهوریهای موفق با پادشاهیهای پارلمانی در مناطق توسعه یافته جهان، سیستمهای پادشاهی در دانمارک، سوئد، هلند و نروژ بهترین نمونه‌های دموکراسی هستند و انگلستان و بلژیکِ پادشاهی به مراتب در رعایت حقوق بشر و شفافیت سیاسی بهتر از جمهوریهای  فرانسه و ایتالیا هستند. ژاپن پادشاهی از تندرستی اقتصادی برخوردار است که جمهوری کره جنوبی صنعتی شده  ولی آلوده به فساد از آن بی بهره است. در جنوب اروپا، اسپانیای پادشاهی دمکرات تر و پیشرفته تر از همسایگانش یعنی پرتغال و یونان جمهوری هستند.

در پایان آنچه که مشخص است  اگر درونمایه یک نظام سیاسی دارای خصوصیات دمکراتیک یعنی «پاسخگویی فرمانروایان»، «آزادی رسانه‌های گروهی»، و «استقلال دستگاه قضایی» و ویژگیهای مدرن یعنی «رعایت مفاد جهانی حقوق بشر» و «سکولاریسم» (جدایی حکومت از هرگونه ایدئولوژی از جمله دین) باشد، شکل آن نظام اهمیت بسیار کمتری را نسبت به درونمایه آن که در بالا گفته شد، دارا خواهد بود.